the LeanKata Vietnam

Nếu chỉ giải thích hoặc thuyết phục ai đó về điều gì đó đúng đắn, rồi mong rằng họ sẽ thay đổi suy nghĩ và hành động — điều này sẽ không xảy ra. Nói cách khác, nếu chỉ đơn thuần là “biết” về điều gì đó không có nghĩa là kết quả sẽ thay đổi.

(Mike Rother)

“Hiểu biết” đơn thuần và “học tập” thực sự luôn có sự khác biệt.

Đọc hay nghe một bài post hay, nghĩa là bạn đang tiếp nhận một kiến thức, một góc nhìn, hoặc một hướng dẫn về điều gì đó. Thường thì sau vài ngày, bạn hầu như chẳng nhớ gì về nó nữa. Nếu suy ngẫm xem kiến thức đó nó có “giúp” bạn thay đổi gì không? “thay đổi” cụ thể ở đây là kết quả công việc có tốt hơn, các mối quan hệ có cải thiện, vấn đề có được giải quyết?! Trong nhiều trường hợp, câu trả lời sẽ là “không hẳn”. Nếu câu trả lời là “có”, nghĩa là bạn đã chuyển hoá từ “kiến thức” thành suy nghĩ và hành động, và tạo ra kết quả.

Nhầm lẫn thường gặp? Biết là đủ rồi?! Sau khi đọc một quyển sách hoặc tham gia một chương trình đào tạo, bạn sẽ nạp thêm một điều mới mẻ gì đó, có suy nghĩ khác đi đôi chút, cũng tự thuyết phục rằng điều này sẽ giúp giải quyết những vấn đề đau đầu, và cũng nhận ra rằng nó có ích … Rồi bạn quay về công việc thường nhật, và sau một khoảng thời gian, đâu lại vào đấy. Bạn vấp phải “trở lực vô hình” nào đó mà những gì mình “biết” chỉ nằm yên đó, vài ngày sau thì quên lãng.

Ngẫm, bạn lại thấy trong đầu chất chứa rất nhiều thứ “biết” trong kho tàng tâm trí, nó lộn xộn và bám nhiều bụi. Nói cách khác, hiệu suất đầu tư cho việc học không hiệu quả.

Biết (có kiến thức) – chỉ là bắt đầu. Kiến thức sẽ chỉ giúp ích vài thay đổi nào đó trong nhận thức, suy nghĩ. Học tập thực sự là quá trình chuyển hoá từ kiến thức đó, tác động đến suy nghĩ khác đi, thái độ khác đi, hành động khác đi, do đó kết quả sẽ khác đi. Nói cách khác, cần vận dụng “hiểu biết” đó vào thực tế, giải quyết vấn đề cụ thể nào đó, giúp thu được một kết quả nhỏ nhỏ nào đó. Mới đầu có thể bạn sẽ bắt đầu với những vấn đề nhỏ, đơn giản. Sau đó sẽ tiếp tục với những vấn đề lớn, phức tạp hơn.

“Học tập” là điều kiện để liên tục phát triển. Tri thức là mênh mông, năng lực học để thay đổi sẽ giúp bạn sẽ trở nên điềm tĩnh bước qua những vùng tối tri thức và khai sáng cho mình. Bài viết này nhằm đào sâu vào cách vượt qua trở ngại nội tại thường gặp của hành trình học tập.

Học tập và những thay đổi?

Sự thật là phần nhiều những suy nghĩ, hành động của chúng ta trong ngày đều từ thói quen, gồm thói quen tư duy và thói quen hành xử hiện có. Đây là cơ chế vận hành thông thường của não bộ.

Hiểu biết là quan trọng nhưng chưa đủ. Tại sao? vì những thói quen cũ nó đang vận hành vẫn còn đó, vẫn còn cơ chế ưu tiên. Muốn chuyển hoá hay thay đổi, bạn sẽ cần rèn luyện thực hành (đủ nhiều) để dần tạo lập thói quen suy nghĩ, hành động theo cách mới trong các tình huống thực tế. Kiểu nào được sử dụng thường xuyên nó sẽ ưu tiên, tự động và hiệu quả, khi đó kết quả sẽ tự đến.

Bên dưới là 4 khuyến cáo quá trình rèn luyện thực hành:

• Mỗi lần chỉ “rèn luyện” một hành vi nào đó. Tại sao? Mỗi khi rèn luyện một suy nghĩ hay hành động mới, mà nó khác so với thói quen cũ- việc này cần nhiều sự chú ý, tập trung để điều chỉnh, làm đúng và tự tin. Do đó, nếu có quá nhiều thứ cần phải xử lý điều chỉnh cùng lúc, não bạn sẽ mệt, bối rối, không hiệu quả và làm cho bạn dễ dàng từ bỏ;
• Thực hành từng bước nhỏ an toàn (có ngã cũng an toàn). Đừng mong đợi rằng bạn sẽ thành công từ lần thử nghiệm đầu tiên. Hãy đi từng bước nhỏ thay vì là một cú nhảy xa! Tại sao? Cho dù lý thuyết có tuyệt vời, đúng đắn đến đâu, bạn luôn cần quá trình thực hành, tự-vấn (nghĩa là tự chất vấn xem mình điều mình đã làm có phù hợp không, sẽ có cần điều chỉnh gì cho lần thử nghiệm kế tiếp); điều này có nghĩa là bạn cần thời gian.
• Có số lượng rồi mới đến chất lượng. Điều này có nghĩa là cần thực hành đủ nhiều (và tư-vấn đủ nhiều). Chất lượng chính là sự tự tin của bạn, suy nghĩ hiệu quả, cách làm đúng đắn – tự nó sẽ đến!
• Mỗi kiểu hành động mới bạn cần thực hành ít nhất 3 lần. Tại sao? Hầu hết lần đầu tiên kết quả sẽ tệ hơn bạn nghĩ. Điều cần lưu ý là những lần thực hành không phải chỉ đơn thuần là lập đi lập lại. Chu trình thông thường là suy nghĩ – thực hiện hành động – kiểm tra kết quả – và tự-vấn – điều chỉnh; và tiếp tục thực hiện lần nữa (lần này sẽ có khác với lần trước).

Bạn cần hỗ trợ những gì?

Điều tiên quyết là bạn cần ý thức cá nhân và cam kết quá trình học tập này của bản thân mình. Kế đến, có thể bạn sẽ có những câu hỏi, nghi ngờ, hoặc đôi khi là không biết nên bắt đầu ra sao, sợ thất bại, hoặc sợ va đầu vào tường? Lúc đó, hoặc bạn sẽ cần tìm đọc lại kiến thức, sách chuyên đề, hoặc một người thầy hướng dẫn, và xắn tay áo lên.

Lời kết

Điều kỳ diệu trong học tập chính là bạn là người nhận biết rõ nhất sự chuyển hoá bên trong của mình, năng lực học tập sẽ được rèn luyện, kiến thức sẽ được chuyển hoá thành tri thức bên trong của bạn. Bạn sẽ nhận ra mình thực sự sở hữu tri thức đó một cách đáng kinh ngạc mà không bài giảng nào thay thế được. Theo thời gian với cam kết học tập suốt đời, các mảnh tri thức rời rạc nó sẽ được kết nối lại với nhau theo một trật tự có ý nghĩa, các chu trình tư duy sẽ được thiết lập. Bạn sẽ thụ hưởng niềm vui “chợt ngộ” đó một cách bất tận, mỗi ngày.