the LeanKata Vietnam

Quá trình thu nạp kiến thức và kỹ năng luôn đi kèm với những thay đổi diễn ra trong não bộ. Bài viết này dựa trên những nghiên cứu khoa học và được trình bày bởi tác giả Barbara, Learning How To Learn.

Hình dung rõ ràng hơn về quá trình học của cá nhân bạn, nó sẽ giúp ích các bạn hiểu và ý thức kiểm soát quá trình học và phát triển của chính mình. Tôi nhận ra rằng đây là phần kỹ năng quan trọng mà chưa được dạy ở trường học.

Trước khi đọc tiếp, hãy nghỉ ngơi và suy ngẫm một chút nhé.

Hãy nhớ lại về một chuyên môn hoặc một kỹ năng nào đó mà bạn đã học thành thạo và đạt kết quả vượt trội đáng ghi nhận. Hoặc bạn cũng có thể nhớ về một lĩnh vực nào đó mà bạn đã rất thực sự muốn học nhưng chưa đạt được kết quả như mong muốn. Có thể bạn nhớ về một chuyên môn nào đó hơi thử thách với bạn, không phải là thế mạnh sở trường của bạn, ví dụ – học giao tiếp ngoại ngữ.

Kế tiếp, bạn vừa đọc vừa liên kết với những trải nghiệm thực tế, điều này có thể sẽ giúp bạn hiểu quá trình học và tiến bộ của chính mình, nhờ đó bạn có thể tự- vấn quá trình học hiệu quả cho chính mình.

Học tập – quá trình này đi kèm với những chuyển đổi nhận biết được bên trong não tư duy.

Thực sự là chúng ta “học” rất nhiều thông qua các tương tác hàng ngày, từ rất nhiều cách khác nhau. Ví dụ, tham gia lớp học chính thống, đọc sách, nghe hội thảo, tham gia diễn đàn, họp thảo luận, tranh luận, giải quyết sự vụ, hoặc thực nghiệm điều gì đó… Đôi khi chúng ta cũng có dành thời gian cho những việc học, nhưng lại không chắc điều mình cần học? Hoặc không nhận ra sự tiến bộ nào rõ ràng sau một thời gian, khiến nản lòng.

Điều cần lưu ý mục tiêu của việc “học” không phải để … học (?!); mà là học để thay đổi được gì … sau việc học này. Câu hỏi là sau những sự kiện đó, có điều gì thay đổi bên trong chính bạn không? Ví dụ như nhận thức khác đi, cảm nhận khác đi, thay đổi trong cách nhìn nhận vấn đề, khả năng suy nghĩ, chẩn đoán, ra quyết định, tính trách nhiệm, sự tự tin … và dần bạn cảm nhận kết quả thu được có thay đổi về lượng và chất?! Tôi không có ý nói rằng ngay sau buổi học phải có kết quả thay đổi ngay, mà là bạn cần có quá trình chuyển hoá kiến thức nạp vào, nhận biết điều mới, áp dụng vào thực tiễn, quan sát kết quả, tự-vấn, điều chỉnh và tiếp tục quá trình này. Quá trình này sẽ thúc đẩy sự chuyển hoá bên trong não bộ của bạn.

Chúng ta có thể học bất kỳ những gì mình muốn?

Tôi nghĩ là có, chỉ cần bạn thực sự muốn, và tập trung vào quá trình học – tập, áp dụng vào chính những vấn đề bạn trăn trở hoặc muốn giải quyết dù nhỏ. Ví dụ bạn muốn có một tranh luận công bằng với người sếp / bằng tiếng ngoại ngữ / một chuyên đề cụ thể nào đó / mà không qua phiên dịch. Điều này sẽ giúp thúc đẩy quá trình học tập ngoại ngữ của bạn. Điều quan trọng nữa là bạn cần đầu tư thời gian, sự tập trung, có tài nguyên, có môi trường.

Điều gì diễn ra bên trong não trong quá trình học?

(1) Ban đầu khi mới tiếp nhận các kiến thức và khái niệm mới, nó sẽ bắt đầu được thu nạp từ bên ngoài vào. Những kiến thức này nó bắt đầu được kết nối vào bộ nhớ hiện có của bạn nhưng ở dạng không có trật tự nào cả, và những kết nối này nó cũng chưa đủ đơn giản, đôi khi phức tạp, rối rắm. (2) Sau đó, nếu bạn tiếp tục thực hành, tìm hiểu sâu hơn về các chuyên đề này, hay đào tạo ai đó về chuyên đề này, các kiến thức này nó được sắp xếp lại đơn giản hơn, lược bỏ những phần không cần thiết và tạo ra những vòng kết nối hiệu quả hơn. (3) Thông qua thực tế giải quyết vấn đề, các hiểu biết này nó được vận hành nhanh hơn, hiệu quả hơn rất nhiều, theo một cơ chế tự động kích hoạt.

Học hiệu quả là như thế nào?

Bạn cần chuyển thể từ “học về điều gì đó” –> thành “kết nối” những điều rời rạc này thành những mạch tư duy, gắn vào những hiểu biết có sẵn và thiết lập cơ chế vận hành bên trong não bộ của bạn. Chính cơ chế này khi được hình thành, cùng với sự lập lại và sử dụng thường xuyên, nó sẽ vận hành nhanh, hiệu quả để tạo ra sự thay đổi về kết quả.

Hình ảnh bên dưới mô tả quá trình chuyển hoá này. Chắc có lẽ vì thế người ta hay mô tả người thông tuệ thì não họ có nhiều “nếp nhăn”. Khi bạn lặp lại chương trình tư duy này thường xuyên, quá trình tư duy này nó sẽ trở nên đậm hơn (được ưu tiên hơn), nhanh hơn, hiệu quả hơn. Lúc này là lúc bạn hưởng thụ thành quả từ việc học.

Học tập hiệu quả – Thực hành có định hướng

Thực hành thuần tuý chỉ là sự lập lại (repetition) mà không có nỗ lực nhằm đạt mục tiêu gì cụ thể; điều này khác với thực hành có định hướng với sự tập trung cao độ và nhằm đạt được một sự cải thiện kết quả nào đó. Kiểu thứ hai hiểu quả hơn rất nhiều.

Kết luận

Học tập là một hành trình đầy niềm vui và nhiều khám phá bất ngờ. Quá trình này luôn đi kèm với những chuyển biến bên trong vùng não tư duy của bạn. Đó là quá trình thu nạp những kiến thức bên ngoài, được sắp xếp lại, đơn giản hoá và vận hành tự động hiệu qủa.

Tham khảo thêm khac-biet-giua-hieu-biet-va-hoc-tap-thuc-su