the LeanKata Vietnam

Lãnh đạo không phải là “điều khiển” – Nghệ thuật tạo ra “Mùi vị” của tổ chức

Trong thế giới quản trị hiện đại, chúng ta thường dành quá nhiều thời gian để cố gắng “sửa chữa” con người. Chúng ta tuyển dụng, đào tạo, và khi kết quả không như ý, chúng ta lại tiếp tục thay thế. Tuy nhiên, có một sự thật mà cố Giáo sư Sumantra Ghoshal tại Trường Kinh doanh London đã chỉ ra trong bài giảng để đời của mình: “Con người không phải là vấn đề, bối cảnh (context) mới là vấn đề.”

Bối cảnh quyết định hành vi

Ghoshal sử dụng một hình ảnh so sánh đầy ám ảnh: sự khác biệt giữa cái ngột ngạt, nóng bức của Kolkata vào mùa hè và sự tươi mới, đầy sức sống của rừng Fontainebleau vào mùa xuân. 

Ông lập luận rằng, mỗi tổ chức đều có một “mùi vị” riêng. Mùi vị này không phải là thứ có thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng nó là thứ quyết định thái độ làm việc của nhân viên mỗi ngày. Nếu bạn đặt một người đầy tiềm năng vào một môi trường ngột ngạt, họ sẽ sớm trở nên trì trệ. Ngược lại, nếu tạo ra một không gian đầy cảm hứng, ngay cả những người bình thường cũng có thể làm nên những điều phi thường.

Sự đối lập giữa hai thái cực quản trị

Để tạo ra một môi trường làm việc hiệu quả, lãnh đạo cần nhìn nhận lại 4 cặp phạm trù đối lập mà Ghoshal đã vạch ra:

• Từ Kiểm soát (Constraint) đến Mở rộng (Stretch): Thay vì đặt ra các quy trình cứng nhắc kìm hãm nhân sự, hãy tạo ra những mục tiêu đầy khát vọng. Khi nhân viên được thách thức bởi một tầm nhìn lớn lao, họ sẽ tự tìm cách để tiến xa hơn thay vì chỉ tìm cách để “vượt qua rào cản”.

• Từ Tuân thủ (Compliance) đến Kỷ luật (Discipline): Sự tuân thủ dựa trên nỗi sợ hãi thường dẫn đến sự đối phó. Kỷ luật tự giác – dựa trên sự thấu hiểu mục tiêu chung – mới là nền tảng của một tổ chức bền vững.

• Từ Quản lý (Control) đến Hỗ trợ (Support): Người lãnh đạo giỏi không phải là người đứng trên để kiểm soát mọi bước đi, mà là người đứng sau để dọn đường, cung cấp nguồn lực và gỡ bỏ những vướng mắc cho đội ngũ.

• Từ Giao kèo (Contract) đến Niềm tin (Trust): Nếu mối quan hệ giữa công ty và nhân viên chỉ là sự trao đổi “tiền – công sức”, nhân viên sẽ không bao giờ gắn kết. Chỉ khi xây dựng được niềm tin, tổ chức mới có được sự tận hiến và lòng trung thành.

Sự dịch chuyển vai trò _ Lãnh đạo không phải là người chỉ huy, ,mà là Kiến trúc sư

Nhiều nhà quản lý rơi vào cái bẫy của chủ nghĩa cấp bậc, cho rằng càng nhiều quy trình, càng nhiều báo cáo thì tổ chức càng kiểm soát được rủi ro. Thực tế, chính những điều này đang “hút cạn” sinh khí của doanh nghiệp. Một người lãnh đạo thực thụ phải tự hỏi bản thân mỗi ngày: “Mình đang tạo ra không khí gì cho đội ngũ của mình?” 

Nếu bạn thấy nhân viên của mình thụ động, hãy nhìn lại xem bạn đã tạo ra một môi trường “Kolkata” khiến họ mệt mỏi và chỉ biết chờ mệnh lệnh? Nếu bạn muốn họ chủ động, sáng tạo và tự giác, hãy bắt đầu bằng việc thay đổi bối cảnh. Hãy cung cấp cho họ sự hỗ trợ, sự tin tưởng và một không gian đủ rộng lớn để họ tự do khám phá tiềm năng.

“Đừng cố thay đổi con người, hãy thay đổi bối cảnh nơi họ làm việc.”

Có lẽ, thông điệp mạnh mẽ nhất của Sumantra Ghoshal, và cũng chính là sự hoá giải cho cả người lãnh đạo lẫn nhân viên.

Khi chúng ta thay đổi môi trường, hành vi sẽ tự động thay đổi theo. Đây không chỉ là một kỹ năng quản lý, mà là một tư duy nhân văn. Khi tổ chức trở thành một “khu rừng Fontainebleau” – nơi con người cảm thấy được ủng hộ và tin tưởng – họ không chỉ làm việc hiệu quả hơn, mà họ còn cảm thấy cuộc sống của mình có ý nghĩa hơn.

Lãnh đạo, cuối cùng, chính là nghệ thuật tạo ra “mùi vị” mà mọi người đều muốn hít thở mỗi ngày. Bạn đang tạo ra “mùi vị” nào cho tổ chức của mình?